Αποκαλύψεις σε βιβλίο – θρίλερ του ESM για το Grexit

Σε μια ιστορική αναδρομή της ελληνικής κρίσης προέβη ο ESM, μέσω του βιβλίου 425 σελίδων που εξέδωσε χθες, με τίτλο: «Περιφρουρώντας το ευρώ σε καιρούς κρίσης – Η ιστορία του ESM από μέσα».

Το βιβλίο, αποκαλυπτικά αποσπάσματα του οποίου δημοσιεύει η «Καθημερινή», περιγράφει -μεταξύ άλλων- τόσο την περίοδο της κυβέρνησης Σαμαρά το 2014, αλλά και της κυβέρνησης Τσίπρα το 2015.

Είναι γεμάτο αποκαλυπτικές μαρτυρίες, από τους πρωταγωνιστές των γεγονότων της κρίσης και δεν αφήνουν καμία αμφιβολία για το πόσο κοντά βρέθηκε η χώρα σε μια καταστροφική έξοδο από την Ευρωζώνη. Στην Ελλάδα, άλλωστε, κατευθύνθηκαν δάνεια έκτακτης ανάγκης 289 δισ. ευρώ σε διάρκεια 8 ετών (μαζί με του ΔΝΤ), «ένα ποσό χωρίς ανάλογο στη σύγχρονη οικονομική ιστορία», όπως επισημαίνεται από τον βασικό πιστωτή της χώρας, τον ESM. Σε αντάλλαγμα, στο πλαίσιο του προγράμματος του ESM, στην 8ετία, η χώρα έλαβε 450 μέτρα πολιτικής, θυμίζει το βιβλίο.

Διαβάστε το βιβλίο εδώ

«Το πρώτο εξάμηνο του 2015 η Ελλάδα έχασε τον δρόμο της»

«Τον Ιούνιο του 2015, η Ελλάδα ήταν πολύ κοντά στο όριο. Το Grexit ήταν πολύ, πολύ κοντά, και είμαι πολύ χαρούμενος που ήταν δυνατό να αποφευχθεί». Με αυτή τη δήλωση του Κλάους Ρέγκλινγκ ξεκινά το 36ο κεφάλαιο του βιβλίου του ESM, «Περιφρουρώντας το ευρώ σε καιρούς κρίσης – Η ιστορία του ESM από μέσα».

«Οι Ελληνες ψηφοφόροι, πικραμένοι από τις περικοπές των μισθών και των συντάξεων που απαιτούσε η Τρόικα, ζήτησαν αλλαγή μέσω του ΣΥΡΙΖΑ, του κόμματος υπό την ηγεσία του χαρισματικού νέου πολιτικού Αλέξη Τσίπρα. Εγινε πρωθυπουργός στις 26 Ιανουαρίου 2015, για ένα μήνα έμεινε στο δεύτερο πρόγραμμα διάσωσης και δεν υπήρχε προοπτική συμφωνίας για την τελική αξιολόγηση», αναφέρει η έκδοση του ESM.

«Αντί να σπεύσει σε διαπραγματεύσεις με τους πιστωτές, όμως, ζύγισε τις επιλογές του. Το Eurogroup αντιλήφθηκε ότι η νεοεκλεγείσα κυβέρνηση χρειαζόταν χρόνο για μία νέα στρατηγική. Αλλά, ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν αρχικά ανένδοτος στο να ζητήσει μία παράταση του υφιστάμενου προγράμματος, καθώς η βασική του προεκλογική δέσμευση ήταν πως θα διώξει την τρόικα», σημειώνεται στην έκθεση.

«Νομίζω πως η ελληνική κυβέρνηση τους πρώτους έξι μήνες προσπάθησε να αλλάξει την ατζέντα. Πίστευαμε πραγματικά ότι δεν μπορούσαμε να αγνοήσουμε τη λαϊκή ψήφο, που έλεγε ότι απαιτείται αλλαγή πολιτικής κατεύθυνσης και προσπάθησε να το εξηγήσει στους Ευρωπαίους» δήλωνει ο υπουργός Οικονομικών, Ευκλείδης Τσακαλώτος. «Άξιζε ο κόπος να προσπαθήσουμε την αλλαγή. Όντως ήγειρε πολλά ζητήματα. Όμως πολλά από τα θέματα που θέσαμε τους πρώτους έξι μήνες, τώρα συζητιούνται πολύ σοβαρά», προσθέτει ο κ. Τσακαλώτος.

«Η πολιτική αλλαγή σήμανε το τέλος της εύθραυστης συνεργασίας με τους διεθνείς πιστωτές που είχε βοηθήσει στο να προχωρήσει το δεύτερο πρόγραμμα έως εκεί που έφτασε. Από την πλευρά των αρχών της Ευρωζώνης, η Ελλάδα το πρώτο εξάμηνο του 2015 είχε γυρίσει την πλάτη της σε προηγούμενες συμφωνίες και έχασε το δρόμο της για την έξοδο από την κρίση», τονίζεται στην έκθεση.

«Διαφορές προσωπικότητας ενέτειναν τα διλήμματα των διαπραγματεύσεων», υπογραμμίζεται στο βιβλίο. «Ο κ. Τσίπρας διάλεξε τον Γιάνη Βαρουφάκη ως πρώτο υπουργό Οικονομικών της κυβέρνησής του. Ο κ. Βαρουφάκης στο πρώτο του Eurogroup εξέφρασε μία σειρά ιδεών για το πώς θα μπορούσε να διορθωθεί η ελληνική οικονομία. Απευθυνόμενος προς τους ομολόγους του, ο κ. Βαρουφάκης άσκησε κριτική στην μείωση του προϋπολογισμού και υποστήριξε μία αύξηση του κατώτατου μισθού, ήταν επιφυλακτικός απέναντι στις ιδιωτικοποιήσεις και ζήτησε ένα δάνειο-γέφυρα για να καλύψει τις ανάγκες της Ελλάδας για τους επόμενους λίγους μήνες».

«Για μία σύντομη περίοδο ο Βαρουφάκης είχε πάνω του την ίδια προσοχή με το ελληνικό χρέος, τις αποδόσεις των ομολόγων, τις περικοπές των συντάξεων ή τις πωλήσεις ενεργητικού. Οι επικριτές του, τον κατηγόρησαν ότι έχασε την ευκαιρία να εξασφαλίσει παραχωρήσεις για τη νέα κυβέρνηση», υπογραμμίζεται στο βιβλίο.

«Νόμιζε ότι θα μπορούσε να γίνει ήρωας», σχολιάζει ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, προσθέτοντας ότι ένας υπουργός Οικονομικών δεν μπορεί να παίζει στα ζάρια το μέλλον της χώρας του.

«Στους έξι μήνες της υπουργίας Βαρουφάκη, περίπου 45 δισ. καταθέσεις έφυγαν. Αυτό τα λέει όλα», σχολιάζει ο κεντρικός τραπεζίτης. «Αυτό οδήγησε στα capital controls, με την προκήρυξη του δημοψηφίσματος».

«Το αποτέλεσμα ήταν ο Τσίπρας να ανεβάσει τις διαπραγματεύσεις στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο. Εως τότε δεν ήταν σύνηθες οι επικεφαλής των κυβερνήσεων να συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις για τα προγράμματα διάσωσης, αφού το καθήκοντα αυτά είχαν αναλάβει οι υπουργοί Οικονομικών και τα επιτελεία τους», τονίζεται στο βιβλίο.

Κρυφή συνάντηση σε μία κουζίνα στο Νταβός

Σε συνέντευξή του στο Spiegel Online, πριν από έναν χρόνο, ο Κλάους Ρέγκλινγκ παραδέχθηκε ότι «δεν τα κάναμε όλα σωστά με την Ελλάδα» και σημείωσε ότι αν το «κούρεμα» των ομολόγων είχε γίνει νωρίτερα, αντί να περιμένουμε ώς το 2012, η κρίση θα είχε υποχωρήσει γρηγορότερα. Αλλά δεν υπήρχε εγχειρίδιο για την κρίση, πρόσθεσε.

Λάθη, ολιγωρίες, σκοπιμότητες και πολιτικά πάθη κατά τα πρώτα χρόνια της κρίσης προκύπτουν από τις μαρτυρίες του βιβλίου, ενός ιστορικού της επίπονης γέννησης των ταμείων διάσωσης, EFSF και ESM, που βοήθησαν τελικά ώστε να σταθεροποιηθεί το ευρώ.

Σόιμπλε: «Δεν υπάρχει plan B Γιώργο»

«Δεν υπάρχει plan B Γιώργο. Πρέπει να το χειριστείτε μόνοι σας» έλεγε, χαρακτηριστικά, ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε στον τότε Ελληνα υπουργό Οικονομικών Γιώργο Παπακωνσταντίνου, λίγους μήνες πριν, τον Δεκέμβριο του 2009. Ο πρώην ισχυρός άνδρας του ΔΝΤ Ντομινίκ Στρος- Καν, ωστόσο, υποσχόταν στον Γιώργο Παπανδρέου και στον Παπακωνσταντίνου, σε μια κουζίνα του Νταβός, όπου συναντήθηκαν τον Ιανουάριο του 2010 για να μην τραβήξουν την προσοχή, ότι θα ασκήσει την επιρροή του για να στηρίξει η Ευρώπη την Ελλάδα.

Η πρώτη στήριξη, τα διμερή δάνεια, που σχεδιάστηκαν στο Eurogroup της 11ης Απριλίου του 2010, δεν ήταν καθόλου γενναιόδωρη. Το επιτόκιο ήταν περίπου 3 ποσοστιαίες μονάδες πάνω από της αγοράς για τις σταθερές χώρες. «Αυτές οι χρεώσεις τελικά αποδείχθηκαν αντιπαραγωγικές», σημειώνει το βιβλίο. Στη συνέχεια, βεβαίως, οι επιβαρύνσεις μειώθηκαν, αλλά αρχικά ο στόχος ήταν να πληρώσει η χώρα τη γραμμή διάσωσής της ακριβά. Το βιβλίο θυμίζει τις κραυγές του γερμανικού Τύπου ενάντια στη στήριξη της Ελλάδας, με τίτλους όπως «Οι Ελληνες θέλουν ακόμη περισσότερα από τα δισεκατομμύριά μας», όταν η ελληνική κυβέρνηση τελικά υπέβαλε το αίτημα στήριξης στις 23 Απριλίου.

Αποχώρηση από το κάστρο

Επιμένοντας στη στάση κατά του «κουρέματος», ο Τρισέ αποχώρησε ένα χρόνο αργότερα, τον Μάιο του 2011, από τη συνάντηση των υπουργών Οικονομικών Γερμανίας, Γαλλίας, Ισπανίας και Ιταλίας σε ένα κάστρο στο Λουξεμβούργο, όπου ετέθη το θέμα. Σύμφωνα με τη Λαγκάρντ, η αντίδραση του Τρισέ οφειλόταν εν μέρει στη νοοτροπία του, ως κεντρικού τραπεζίτη και εν μέρει στην ευρωπαϊκή υπερηφάνειά του.

Τελικά, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν στις 26 Οκτωβρίου του 2011 για ένα νέο πρόγραμμα για την Ελλάδα, σε συνδυασμό με ανταλλαγή ομολόγων – το «κούρεμα» του 2012. Λίγες μέρες μετά, ο Παπανδρέου έκανε την έκπληξη με το δημοψήφισμα, αναφέρει το βιβλίο, θυμίζοντας ότι στις Κάννες στις 3-4 Νοεμβρίου, Σαρκοζί και Μέρκελ προειδοποίησαν ότι το δημοψήφισμα θα αφορούσε τελικά την παραμονή ή όχι της Ελλάδας στο ευρώ. «Οι δύο ηγέτες έχασαν την εμπιστοσύνη τους στον Παπανδρέου συνολικά», λέει ο Λίπσκι. Με κυβέρνηση Παπαδήμου και τον Ευάγγελο Βενιζέλο υπουργό Οικονομικών, το Μάρτιο του 2012 εγκρίνεται το δεύτερο πρόγραμμα στήριξης και γίνεται το «κούρεμα» των ομολόγων, αποτρέποντας την άτακτη χρεοκοπία. Ηταν η μεγαλύτερη διαγραφή χρέους στην Ιστορία, σημειώνει το βιβλίο, φτάνοντας τα 107 δισ. ευρώ.

Η ευκαιρία του 2014 και οι αιτίες που χάθηκε

Στη διάρκεια του 2014, η Ελλάδα έδειχνε ότι θα μπορούσε να βγει από τα μνημόνια, με μια πιστωτική γραμμή και να επιστρέψει στην ανάπτυξη, αναγνωρίζει ο επικεφαλής οικονομολόγος του ESM Ρολφ Στράουχ, στις δηλώσεις του στο βιβλίο.

Πράγματι, όπως επισημαίνεται, για πρώτη φορά από το 2007 η Ελλάδα είχε ανάπτυξη 0,7%, τα δεκαετή ομόλογα είχαν απόδοση γύρω στο 6% το καλοκαίρι, η κυβέρνηση έκανε δύο προσεκτικές προσπάθειες επιστροφής στις αγορές και βελτίωσε σημαντικά τις δημοσιονομικές επιδόσεις.

Τι έγινε, λοιπόν, και χάθηκε η ευκαιρία; Γιατί δεν έκλεισε η περίφημη αξιολόγηση, με αποτέλεσμα να οδηγηθούμε στις εκλογές και στη νέα περιπέτεια του τρίτου μνημονίου; Σύμφωνα με τον Στράουχ, η επιβράδυνση των μεταρρυθμίσεων το δεύτερο εξάμηνο και ένα δημοσιονομικό κενό που χώριζε τις δύο πλευρές ευθύνεται για την αποτυχία της αξιολόγησης. Ο κ. Στουρνάρας, όμως, μιλώντας στους συγγραφείς του βιβλίου, υποστηρίζει ότι το 2014 έγινε το μεγαλύτερο λάθος και δεν έκλεισε η αξιολόγηση για ένα δημοσιονομικό κενό μερικών εκατομμυρίων ευρώ.

Στο βιβλίο ομολογείται ότι το ΔΝΤ και η Ευρωζώνη είχαν διαφορετική εκτίμηση για το δημοσιονομικό κενό (σ.σ. το ΔΝΤ το έβλεπε μεγαλύτερο), αλλά η Ευρώπη τότε δεν ήθελε να τα χαλάσει με το ΔΝΤ.

«Για άλλη μία φορά, προσωπικότητες, ένταση και συναισθήματα επηρέασαν τις συζητήσεις και τελικά βύθισαν την προοπτική συμβιβασμού», σημειώνει η έκδοση. «Τον τελευταίο μήνα που ο Σαμαράς ήταν στην εξουσία», λέει ο Στράουχ, «δεν μπορούσε πλέον να πιέσει για τις σημαντικές μεταρρυθμίσεις που ζητούσαμε. Υπήρξε αδιέξοδο».

Ενα χαλασμένο φαξ πήγε να τινάξει στον αέρα το PSI

Ολα έπρεπε να γίνουν τέλεια και στην ώρα τους εκείνη την Παρασκευή, 9 Μαρτίου 2012, του PSI, προκειμένου να ολοκληρωθεί η μεγαλύτερη αναδιάρθρωση χρέους στην Ιστορία. Τα ομόλογα, που παρείχε ο EFSF, έπρεπε να είναι στο ελληνικό σύστημα διακανονισμού έως τις 5.30 μ.μ., ώστε να ανταλλάξουν οι επενδυτές τα παλιά τους ομόλογα με τα νέα, τη Δευτέρα. Για να ολοκληρωθεί η διαδικασία διακανονισμού, έπρεπε η Ελλάδα να δώσει την εξουσιοδότησή της εγγράφως. Είχε φτάσει, όμως, 5 η ώρα το απόγευμα και η Αθήνα δεν ήταν ακόμη έτοιμη για να ξεκινήσει η διαδικασία. Ο επικεφαλής οικονομολόγος του ESM Ρολφ Στράουχ σήκωσε το τηλέφωνο και είπε στους Ελληνες συνομιλητές του: «Αν δεν κινηθείτε τώρα, δεν θα γίνει η συναλλαγή».

Ενα χαλασμένο φαξ στο υπουργείο Οικονομικών κατάφερε να ανεβάσει την αδρεναλίνη των στελεχών του ESM ακόμη ψηλότερα, αφού δεν μπορούσε να σταλεί το υπογεγραμμένο έγγραφο που χρειαζόταν για να ολοκληρωθεί η συναλλαγή. Τελικά, σύμφωνα τουλάχιστον με την περιγραφή του βιβλίου, βρέθηκε ένα φαξ που δούλευε στον ΟΔΔΗΧ και από εκεί έγινε η δουλειά. Στις 5.20 μ.μ., δέκα λεπτά πριν από τη λήξη της προθεσμίας, δόθηκε η εντολή και τα ομόλογα έφτασαν στην Ελλάδα.

ΠΗΓΗ: kathimerini.gr

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η γυναίκα που «τρέλανε» τον Τσίπρα στη ΔΕΘ (Βιντεο)

Λίνα

Θα δει η Ντόρα την ταινία με τον «Βαρουφάκη»;

Λίνα

Η απορία του Σταϊκούρα που έχουμε κι όλοι μας για την κυβέρνηση Τσίπρα

Panos Davakis

«Σφάζονται» στο κόμμα Βελόπουλου: Πέφτουν μηνύσεις για «εξαπάτηση εκλογέων» στις ευρωεκλογές

Λίνα

Το καθυστερημένο τηλεφώνημα του Ακαρ στον Παναγιωτόπουλο – Τι είπαν

Λίνα

«Monopoly» του Σόρος τα Βαλκάνια: Πώς έχει αλώσει υπόγεια Ελλάδα, Σκόπια και Αλβανία

Panos Davakis

Η ιστοσελίδα μας χρησιμοποιεί cookies για την καλύτερη περιήγηση σας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτήν τη σελίδα αποδέχεστε τα Cookies. Αποδοχή Περισσότερα

Προσωπικά Δεδομένα & Cookies