CrashOnline.gr | Η Online έκδοση του περιοδικού CRASH!

Αφιέρωμα 8η Μάρτη – Ημέρα της Γυναίκας

AP819611132082-1280x960

Συγκλονιστικά στοιχεία για την ανισότητα και μια μικρή αναδρομή στην ιστορία. Γιατί από τις υφάντρες της Νέας Υόρκης τον 19ο αιώνα μέχρι την Κωνσταντίνα Κούνεβα τον 21ο, και από τη διεκδίκηση ίσης αμοιβής για ίδια εργασία μέχρι τον αγώνα για την απαγόρευση της κλειτοριδεκτομής, ο φεμινισμός παραμένει επίκαιρος.

της Δέσποινας Παπαγεωργίου

Η σχετική λέξη έχει στιγματιστεί από πολλούς σαν ξεπερασμένη. Σπάνια τη συναντά πια κανείς σε άρθρα και αναλύσεις, πόσω μάλλον σε δημοσιεύματα του Τύπου. Ο φεμινισμός, όμως, δηλαδή η διεκδίκηση της θεσμικής και ουσιαστικής ισότητας των δύο φύλων, μόνο ξεπερασμένος δεν μπορεί να θεωρηθεί.

Από τη άμεση δημοκρατία της Αρχαίας Αθήνας, που όμως δεν περιελάμβανε τις γυναίκες, μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα που οι γυναίκες άρχισαν να αποκτούν δικαίωμα ψήφου, και από την απεργία των εργατριών της Νέας Υόρκης το 19ο αιώνα, μέχρι την επίθεση με βιτριόλι στην Κωνσταντίνα Κούνεβα πριν από μερικά χρόνια, η πρόοδος στην ισότητα των δύο φύλων αποδεικνύεται απελπιστικά αργή.

Μια γρήγορη ματιά στα κάτωθι στοιχεία αρκεί για να διαλυθεί και η παραμικρή αμφιβολία για το ότι ο φεμινισμός παραμένει επίκαιρος.

Τα στοιχεία της ντροπής

· Οι γυναίκες εκτελούν περίπου το 65% του συνόλου των ωρών εργασίας παγκοσμίως και παράγουν τη μισή τροφή του κόσμου, αλλά τους αναλογεί μόνο το 10% του συνολικού παγκόσμιου εισοδήματος και κατέχουν το 1% της παγκόσμιας περιουσίας

(http://www.arabstates.undp.org/content/dam/rbas/img/facts_results/FF-Gender-Equality-and-UNDP.pdf )

· Παρόλο που οι γυναίκες αντιστοιχούν στο 50% του παγκόσμιου πληθυσμού, αποτελούν το 70% των φτωχών παγκοσμίως

(http://www.oecd.org/social/40881538.pdf )

· Γυναίκες και κορίτσια μεταξύ 15 και 44 ετών κινδυνεύουν περισσότερο από βιασμό και ενδοοικογενειακή βία από ό,τι κινδυνεύουν από πόλεμο, καρκίνο, μαλάρια και αυτοκινητικά δυστυχήματα.

· Τουλάχιστον μία στις τρεις γυναίκες παγκοσμίως έχει υποστεί ξυλοδαρμό, έχει εξαναγκαστεί σε σεξουαλική πράξη ή έχει κακοποιηθεί στη ζωή της.

(http://www.un.org/en/women/endviolence/pdf/VAW.pdf )

· Μεταξύ 1,5 και 3 εκατομμύρια κορίτσια και γυναίκες πεθαίνουν κάθε χρόνο εξαιτίας βίας λόγω του φύλου τους

(http://www.unicef.org/emerg/files/women_insecure_world.pdf)

· Μεταξύ 700.000 και 4 εκατομμύρια γυναίκες και κορίτσια πωλούνται ως ιερόδουλες κάθε χρόνο

http://www.unicef.org/emerg/files/women_insecure_world.pdf

· Το 99% όλων των θανάτων στη γέννα συμβαίνουν στις αναπτυσσόμενες χώρες, με μία γυναίκα το λεπτό να πεθαίνει από αιτίες που συνδέονται με την εγκυμοσύνη

http://www.un.org/millenniumgoals/2008highlevel/pdf/newsroom/Goal%205%20FINAL.pdf

· Οι γυναίκες αποτελούν περίπου το 66% από τα 780 εκατομμύρια αναλφάβητους

http://www.un.org/sg/statements/index.asp?nid=6242

· 41 εκατομμύρια κορίτσια παγκοσμίως υφίστανται απαγόρευση πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης

http://www.theguardian.com/education/2010/feb/23/ghana-education-girls-attitudes-resources

· Παγκοσμίως, μόνο μία στους πέντε βουλευτές είναι γυναίκα.

http://www.ipu.org/pdf/publications/WIP2013-e.pdf

Οι γενναίες υφάντρες της Νέας Υόρκης και η 8η Μάρτη

Οι πρώτοι σπόροι για το φεμινιστικό κίνημα φέρονται να έπεσαν στη Γαλλική Επανάσταση, και αποκρυσταλλώθηκαν για την εποχή στη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων των Γυναικών (1791). Στην άλλη όχθη στη Μάγχης, στην Αγγλία, επτά δεκαετίες αργότερα, ο σπόρος αυτός θα άρχιζε να φυτρώνει: οι γυναίκες είχαν κατέβει να αγωνιστούν για το δικαίωμα ψήφου. Έμπαινε ο 20ος αιώνας όταν, πλέον, θα εμφανίζονταν και οι σουφραζέτες, που ξεκίνησαν τη δράση τους με εισβολές σε βουλευτικές συνεδριάσεις και συνέχισαν με εμπρησμούς δημοσίων κτιρίων.

Δεν θα πρέπει να παραλειφθεί και η συμβολή της Ρωσικής Επανάστασης, που ανέδειξε, από το 1918 κι εφεξής, για παράδειγμα, σε εμβληματική φεμινίστρια την Αλεξάνδρα Κολοντάι, που έγραψε βιβλία για το γυναικείο ζήτημα και εισήγαγε κώδικες για “να καταργηθεί η υποκρισία της αστικής οικογένειας”, ώστε «ο υποκριτικός και δουλικός  για τη γυναίκα αστικός γάμος σε μια ιδιοκτησιακή κοινωνία, θα έδινε τη θέση του σε μια ελεύθερη σχέση συμβίωσης, σεβασμού, έρωτα και αγάπης των ανθρώπων, μέσα σε μια αταξική κοινωνία». Καθιερώθηκαν τότε ο πολιτικός γάμος (ο μόνος που γραφόταν στο ληξιαρχείο) και το πολιτικό διαζύγιο. Τα νόθα παιδιά απέκτησαν ίσα δικαιώματα με τα νόμιμα. Κάθε αίτηση διαζυγίου ακόμα και μονομερής, γινόταν αυτομάτως δεκτή και ανακοινωνόταν στο έτερον ήμισυ μέσα σε επτά ημέρες ταχυδρομικώς. Νομιμοποιήθηκαν οι αμβλώσεις και αναγνωρίστηκε η ιδέα της συμβίωσης. Όσοι συμβίωναν είχαν τα ίδια δικαιώματα με τους παντρεμένους.

Ξαναγυρνώντας στη Δύση, η πρώτη Διακήρυξη των Συναισθημάτων, που διεκδικούσε δικαίωμα ψήφου και ισότητα, θα εκδιδόταν στις αρχές του 20ου αιώνα στις ΗΠΑ. Και το 1848, στο SenecaFalls, στη Νέα Υόρκη, θα διοργανωθεί το πρώτο Φεμινιστικό Συνέδριο.

Εννέα χρόνια αργότερα, θα προκύψει το συμβάν-ορόσημο για την καθιέρωση της Ημέρας της Γυναίκας: Στα σκοτεινά και υγρά εργοστάσια της Νέας Υόρκης, γυναίκες, υφάντρες και ράφτρες, δούλευαν ολόκληρη την ημέρα, σχεδόν 16 ώρες. Οι μισθοί τους, σημαντικά χαμηλότεροι από εκείνους των αντρών συναδέλφων τους. Οι εργάτριες που δεν ήταν αγγλοσαξονικής καταγωγής είχαν να αντιμετωπίσουν κι έναν επιπρόσθετο ρατσισμό.

Μην αντέχοντας άλλο τις απαράδεκτες αυτές συνθήκες ζωής και εργασίας, στις 8 Μαρτίου 1857 θα κηρύξουν απεργία και θα πλημμυρίσουν μαζικά τους δρόμους, κατεβαίνοντας σε διαδηλώσεις.

Οι εργοστασιάρχες νιώθουν την απειλή. Αντιδρούν με μαζικές απολύσεις. Οι «μπράβοι» τους θα επιδοθούν σε μια ανελέητη εκστρατεία τρομοκράτησης των εργατριών – κυρίως των πρωτεργατριών του ξεσηκωμού. Η αστυνομία θα προβεί σε άγρια καταστολή. Η απεργία θα βαφτεί με αίμα.

Αρκετές δεκαετίες αργότερα, το 1910, στο σοσιαλιστικό συνέδριο της Κοπεγχάγης, η Κλάρα Τσέτκιν πρότεινε την καθιέρωση της 8ης Μάρτη ως Διεθνή Ημέρα της Γυναίκας. Η πρότασή της ήρθε λίγο μετά την «Εξέγερση των 20.000» εργατριών στις βιοτεχνίες ιματισμού της Νέας Υόρκης, που διήρκεσε από τον Νοέμβριο του 1909 έως τον Φλεβάρη του 1910.

Η απεργία είχε ξεκινήσει σε κάποια εργοστάσια εδώ κι εκεί. Στις 22 Νοεμβρίου του 1909, όμως, χιλιάδες εργάτες και εργάτριες υφαντουργίας συγκεντρώνονται στο Cooper Union, για να αποφασίσουν αν θα κλιμακώσουν τις κινητοποιήσεις. Κι ενώ οι επικεφαλής συνδικαλιστές, άνδρες στην πλειοψηφία τους, προειδοποιούσαν για τους κινδύνους μιας γενικής απεργίας, ένα περιστατικό θα απέβαινε καταλυτικό: ήταν η ομιλία της νεαρής εργάτριας Κλάρα Λέμλικ, που μόλις είχε βγει από το νοσοκομείο όπου είχε νοσηλευτεί μετά τον ξυλοδαρμό της από τραμπούκους κατά τη διάρκεια πικετοφορίας. Η Λέμλικ, υποβασταζόμενη, φώναξε: «Άκουσα όλους τους ομιλητές και δεν διαθέτω πια άλλη υπομονή. Είμαι εργάτρια, μια από όλες αυτές που απεργούν ενάντια στις αφόρητες συνθήκες. Κουράστηκα να ακούω τους ομιλητές να μιλούν με γενικότητες. Εδώ ήρθαμε να αποφασίσουμε αν θα κατέβουμε σε απεργία ή όχι. Εγώ προτείνω να κατέβουμε σε γενική απεργία – τώρα!»

Περιγράφοντας τις συνθήκες εργασίας, η Λέμλικ είχε πει σε άλλη στιγμή: «Δουλεύαμε από την αυγή ως τη δύση του ηλίου 7 μέρες την εβδομάδα. Όσες δούλευαν σε μηχανές τις κουβαλούσαν στην πλάτη τους φθάνοντας και φεύγοντας από τη δουλειά. Ήταν κανονικό εργοστάσιο σκλάβων. Αν συζητούσαν οι πωλήτριες απολύονταν αμέσως. Το σφύριγμα των μηχανών, το ουρλιαχτό του επιστάτη έκαναν τη ζωή ανυπόφορη…»

Την επομένη της ομιλίας της, 15.000 εργάτριες από τις βιοτεχνίες ιματισμού διαδήλωσαν προς το Δημαρχείο στο Μανχάταν. Μέσα σε λίγες μέρες 5.000 ακόμα εργάτριες κατεβαίνουν σε απεργία, σταματώντας την παραγωγή σε ολόκληρη τη Νέα Υόρκη.

Σε κείμενα της εποχής περιγράφεται η δυσκολία που αντιμετώπισαν οι γυναίκες αυτές σε μια αυστηρά πατριαρχική κοινωνία: «Οι γυναίκες ψήφισαν με ενθουσιασμό υπέρ της γενικής απεργίας και βγήκαν στο δρόμο. Αυτό τις έφερε σε ανοιχτή σύγκρουση με την αστυνομία, τους δικαστές, τους εργοδότες, αλλά, συχνά, και με τις οικογένειές τους ή άλλους εργάτες. Έπρεπε να αντιμετωπίσουν και τους πατεράδες και τους συζύγους τους που δίσταζαν να επιτρέψουν τη συμμετοχή τους σε τέτοιες εκδηλώσεις δημόσιας αμφισβήτησης της εξουσίας».

Επίκαιρο και σήμερα τα γυναικείο κίνημα

Στην εποχή μας, οι διακρίσεις παραμένουν, καθώς ούτε και στις προηγμένες σε θέματα ισότητας των δύο φύλων ΗΠΑ, γυναίκες και άντρες δεν λαμβάνουν ακόμα την ίδια αμοιβή για ίδια εργασία, γεγονός που ανέφερε και ο πρόεδρος Μπάρακ Ομπάμα στο Ετήσιο Διάγγελμά του προς το Έθνος.

Στη Δύση, βέβαια, τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες είναι λιγότερο σοβαρά από εκείνα που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στις αναπτυσσόμενες χώρες, οι οποίες διεκδικούν ακόμα στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Για παράδειγμα, υπολογίζεται ότι πάνω από 130 εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως έχουν υποστεί την απολύτως απάνθρωπη και βάρβαρη πρακτική της κλειτοριδεκτομής, ενώ σε πολλές χώρες, περιλαμβανομένων κάποιων της Λατινικής Αμερικής, η έκτρωση απαγορεύεται ακόμα και όταν κινδυνεύει η υγεία της εγκυμονούσας – διαφορετικά παραδείγματα, με κοινό στοιχείο την απαγόρευση στην αυτοδιάθεση του σώματος.

Κι αν σκεφθεί κανείς ότι, στο Αφγανιστάν, γυναίκες ελεύθερες κι επιστημόνισσες έχασαν εν μία νυκτί τα δικαιώματά τους με την έλευση των Ταλιμπάν, γίνεται αντιληπτό πως όσο καταπατώνται τα δικαιώματα ακόμα και μίας γυναίκας στον κόσμο, καμία γυναίκα δεν μπορεί να είναι πραγματικά ελεύθερη.

 

 

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το ιατρικό ανακοινωθέν του Ευαγγελισμού για τον Βασίλη Λεβέντη

Δημήτρης Μπαλογιάννης

“Καμπάνα” σε σπουδαστές της Σχολής Λιμενοφυλάκων που τραγούδησαν το “Μακεδονία ξακουστή”

Δημήτρης Μπαλογιάννης

Και αίφνης… “δεν αποκλείεται συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν”

Δημήτρης Μπαλογιάννης

Όλη η αλήθεια για το ξεπούλημα της ΔΕΗ σε 100 λέξεις…

Δημήτρης Μπαλογιάννης

Στήνουν ανεμογεννήτριες στη Βόρεια Εύβοια – Έτοιμοι για καθολικό αγώνα οι κάτοικοι

Δημήτρης Μπαλογιάννης

Γιώργος Τράγκας: Πρωτοφανής η διαφθορά, η αδιαφάνεια και η λογοκρισία επί ημερών του “πρίγκιπα” Μητσοτάκη

Δημήτρης Μπαλογιάννης

Η ιστοσελίδα μας χρησιμοποιεί cookies για την καλύτερη περιήγηση σας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτήν τη σελίδα αποδέχεστε τα Cookies. Αποδοχή Περισσότερα

Προσωπικά Δεδομένα & Cookies